Voorbeeld inkoop in onderneming

Als u zich in een onderneming inkoopt, dan krijgt u recht op een aandeel in de winst. U kunt de hoogte van dat (verwachte) aandeel vergelijken met uw huidige salaris. Is daar weinig verschil tussen op termijn, dan is een inkoop vrij zinloos. Stelt u zich de eenvoudige situatie voor met 4 maten en u bent werknemer en kunt zich inkopen. Uw huidige salaris is bruto € 100.000, de winstaandelen van de maten bedragen € 200.000 (de totale winst is dus € 800.000). Daarbij is dan allereerst te bedenken dat de hoogte van de winstaandelen van de zittende maten mede bepaald wordt door de opslag op uw salaris (wat men nu aan u verdient). Stel dat dit € 160.000 is. De omzet die men op u behaalt zal dan tenminste op € 260.000 liggen (er gemakshalve even van uitgaand dat de overige personeelsleden voldoende verdienen voor de zaak om alle overige kosten goed te maken). 

Zonder uw arbeidsinzet zouden de winstaandelen van de maten dus lager zijn, namelijk € 200.000 - 1/4 van € 160.000 = € 160.000.
Uiteraard is de maatschap, na uw toetreding, wel een loonkostenpost kwijt, namelijk die van u. Dat betekent dat u bij ongewijzigd uurtarief en aan u toe te rekenen jaaromzet de winst van de maatschap zal uitkomen op oude winst (€ 800.000) plus vervallen loonkosten van u (€ 100.000) = € 900.000. Per maat wordt er dan € 180.000 per jaar verdiend. De oude maten leveren dus ieder per jaar € 20.000 in, terwijl u er in één keer € 80.000 op vooruit zou gaan.
De zittende maten willen er natuurlijk niet op achteruit gaan. Dat betekent dat men van u een inkoopsom wil (doorgaans goodwill genoemd) en/of dat uw winstaandeel niet gelijk 1/5 deel is, maar bijvoorbeeld 1/6 deel en u in de aangroei naar het gelijke winstaandeel de omzet en winst zodanig weet te verhogen dat de zittende maten er beter van worden. 

Uit dit voorbeeld blijkt ook dat het voor zittende maten niet altijd aantrekkelijk is om, paradoxaal genoeg, een medewerker die goed presteert en op wie veel verdiend wordt, te promoveren tot mede-maat. U moet dus wel meer kunnen dan alleen maar uw huidige prestaties voort te zetten. Stel u voor dat u 1.600 uur per jaar declarabel bent. U zet daarmee € 260.000 om. Dat betekent dat uw effectieve uurtarief € 162,50 is.
Wordt dit nu verhoogd naar € 225, dan wordt uw jaaromzet € 360.000 - die ruimte moet er in de markt natuurlijk wel zijn. De winst van de maatschap inclusief u komt dan uit op € 800.000 - € 160.000 + € 360.000 is € 1.000.000. Daarmee kunnen de oude maten tevreden zijn, maar meestal wil men er natuurlijk op vooruit gaan. 
Tot welke uitkomst men in een voorbeeld als dit komt, is niet op voorhand te zeggen omdat er veel variabelen een rol spelen. Daarbij is in het bijzonder te denken aan de te verwachten omzet- en winstontwikkeling. Dikwijls maakt men gebruik van vuistregels zoals 1 maal een evenredig deel van de omzet of 3 maal een evenredig deel van de winst. Voor u zelf is de rekensom nog het makkelijkst te maken, omdat u weet wat u nu verdient en zelf kunt uitmaken wat u ervoor over hebt om (met grote waarschijnlijkheid) meer te gaan verdienen.
In dit soort gevallen is het raadzaam om overleg te hebben met uw accountant of belastingadviseur. Vrij Beroep Advies kan u daar vanzelfsprekend mee van dienst zijn.