Omzetbelasting vrijstellingen

De lijst met vrijstellingen voor de omzetbelasting is erg uitgebreid, kent veel uitzonderingen en er is veel rechtspraak over. In geval van twijfel kunt u het beste uw consulent raadplegen. De belangrijkste vrijstellingen in de vrije beroepen-sfeer zijn de volgende.

1. Vrijstelling medische diensten
Deze vrijstelling kan alleen worden toegepast op de gezondheidskundige verzorging van de mens door beoefenaren van een medisch of paramedisch beroep. Deze beoefenaren moeten een opleiding hebben voltooid waarvoor regels zijn gesteld krachtens de BIG. Die regels zijn op dit moment (begin 2010) nog niet bekend. Uitgangspunt is wel dat er tenminste een HBO of bachelor-opleiding vereist is. De medische handelingen moeten bovendien binnen het deskundigheidsgebied van de medicus in kwestie liggen en moet onderdeel zijn van de opleiding.
Dat de situatie rond medische handelingen wat onduidelijk is, wordt veroorzaakt door uitspraken van het Europese Hof. De Nederlandse wetgever moet die uitspraken nog in detail uitwerken en dat is nog niet gebeurd. Het Europese Hof van Justitie legt de nadruk op de 'medische handeling' en niet op de medicus. Iemand die bijvoorbeeld niet in het BIG-register is ingeschreven mag de vrijstelling toch toepassen als zijn medische handeling van gelijke kwaliteit is als die van een medicus.
Wat niet zal veranderen is dat handelingen waarbij de gezondheid van de mens niet centraal staat, niet zijn vrijgesteld. Dat geldt bijvoorbeeld voor sport- of rijbewijskeuringen door huisartsen.

2. Diensten verricht door tandtechnici inclusief de levering van tandprothesen door tandtechnici of tandartsen.

3. Medische diensten door psychologen
Voor medische diensten verricht door psychologen gold tot 1 juli 2009 een vrijstelling. Niet dus voor andere diensten. Vanaf 1 juli 2009 kan naar ons oordeel nog steeds gebruikt gemaakt worden van die vrijstelling voor BIG-geregistreerde psychologen. Ook psychologen die niet in het BIG-register staan ingeschreven en gezondheidskundige diensten verrichten kunnen mogelijk gebruik maken van de vrijstelling. Geheel zeker is dat echter niet, omdat de wetgever terzake nog geen regelingen heeft getroffen. In dit soort gevallen (de aard van de dienst, de kwalificatie als psycholoog) is het raadzaam om de BTW-kwestie vooraf met de bevoegde inspecteur af te stemmen.

4. Onderwijsvrijstelling
Centraal bij deze vrijstelling staat het overdragen van kennis en/of het bijbrengen van vaardigheden. Onderwijsondersteunende prestaties vallen hier niet onder (werkzaamheden dirigent, rollenspel acteur e.d.). Huiswerk- of studiebegeleiding vallen wel onder de vrijstelling, evenals remedial teaching. Wat betreft beroepsonderwijs geldt tot 1 juli 2010 een vrijstelling, ongeacht wie dat onderwijs geeft. Vanaf die datum geldt de vrijstelling alleen nog als het onderwijs wordt gegeven door ondernemers die zijn ingeschreven in het Centraal Register Kort Beroepsonderwijs (CRKBO) of die zijn genoemd in de wet op het hoger en wetenschappelijk onderwijs - in andere gevallen is het 19% tarief van toepassing.
Voor onderwijs dat rechtstreeks verband houdt met een vak of beroep en onderwijs dat gegeven wordt met het oog op het voor beroepsdoeleinden verwerven of op peil houden van kennis geldt een vrijstelling. Vanaf 1 juli 2010 moet ook voor dit onderwijs een inschrijving plaatsvinden in het RKBO. Voor contracten die zijn afgesloten voor 1 juli 2010 geldt dat de nieuwe regels pas gelden vanaf januari 2011. Zodoende hebben de betreffende onderwijsinstellingen de tijd tot 1 januari 2011 om de inschrijving in het RKBO te realiseren. Dit laatste uitstel is dus met name van belang voor instellingen die alleen maar langlopende contracten hebben, die zijn afgesloten voor 1 juli 2010.
Het bestaande keuzerecht wel/geen BTW zal ook wijziging ondergaan per 1 juli 2010. 
Onder het vak- of beroepsonderwijs valt ook herscholing. Tevens geldt de vrijstelling voor cursussen die zijn gericht  op het functioneren van personen in een (toekomstige) werkkring. Daarbij is te denken aan managements-, automatiserings- en communicatiecurssen. In geval van twijfel of een cursus wel of niet kwalificeert (overheerst bijvoorbeeld het persoonlijke element niet), verdient het aanbeveling vooraf met de belastingdienst afspraken te maken. Workshops en cursussen die niet in overwegende mate zijn gericht op het functioneren in een (toekomstig) werkverband, maar bijvoorbeeld gericht zijn op iemands persoonlijke functioneren kwalificeren niet voor de vrijstelling.
Tenslotte: steeds meer docenten werken als zzp-er voor een beroepsopleiding. Deze zelfstandige ondernemers zijn geen BTW verschuldigd, maar de eisen lijken wel strenger te gaan worden. Hierover loopt nog een procedure bij het Hof van Justitie - tot die tijd blijft de vrijstelling van toepassing.

5. Diensten verricht door zelfstandige componist, schrijver of journalist
Deze diensten zijn vrijgesteld. Het gaat dan doorgaans om overdracht of exploitatie van het auteursrecht. Uitgevers zijn niet vrijgesteld.
Het verkopen door middel van downloaden via internet van een boek is ook vrijgesteld - niet als het gaat om andermans boeken. Vertalers van boeken vallen ook onder de vrijstelling. Schrijvers van reclameteksten en advertorials hebben geen recht op de vrijstelling. 

6. Ter beschikking stellen van personeel in sommige gevallen
Het ter beschikking stellen van personeel is in het algemeen belast. Er geldt evenwel een vrijstelling voor bepaalde vormen van ter beschikking stelling van personeel. Daarbij zij aangetekend dat die vrijstelling door de Europese Commissie is afgekeurd, maar dat Nederland de wetgeving daarop nog niet heeft aangepast. 
Met name noemen wij hier de vrijstelling voor het ter beschikking stellen van personeel in de gezondheidssector door ondernemers aan ondernemers in de gezondheidssector. De vergoeding hiervoor moet beperkt blijven tot de brutoloonkosten en de betrokken werknemer moet onder een CAO vallen. Deze CAO moet wel zijn afgesloten voor de sector waarvoor de medische vrijstelling geldt. De werknemer moet daarbij een arbeidsovereenkomst met de formele werkgever hebben voor onbepaalde tijd (of daar zicht op hebben). 
Als gezegd, deze vrijstelling/goedkeuring is in feite is strijd met de Europese regelgeving en kan dus worden aangepast of zelfs geheel worden ingetrokken.